Kalendarz badań w ciąży – jakie badania należy wykonać w poszczególnych tygodniach?
Do 10. tygodnia ciąży – pierwsza wizyta
Pierwsza wizyta powinna odbyć się możliwie jak najwcześniej przed ukończeniem 10. tygodnia.
BADANIA OBOWIĄZKOWE
BADANIA ZALECANE
Badania laboratoryjne
• morfologia krwi
• badanie ogólne moczu
• posiew moczu
• oznaczenie grupy krwi i czynnika Rh (jeżeli wynik nie jest udokumentowany)
• badanie przeciwciał odpornościowych przeciwko krwinkom czerwonym
• stężenie glukozy na czczo
• badanie w kierunku kiły (VDRL lub test swoisty)
• badanie w kierunku HIV
• oznaczenie HBsAg (wirusowe zapalenie wątroby typu B)
• badanie w kierunku HCV
• oznaczenie przeciwciał przeciw różyczce (IgG)
• oznaczenie przeciwciał przeciw toksoplazmozie (IgG i IgM)
Podczas wizyty lekarz lub położna wykonują również:
• szczegółowy wywiad medyczny
• ocenę czynników ryzyka ciąży
• pomiar ciśnienia tętniczego
• pomiar masy ciała oraz wyliczenie BMI
• badanie ginekologiczne
• ocenę piersi
• ustalenie wieku ciążowego i przewidywanego terminu porodu
Dodatkowo należy wykonać:
• cytologię szyjki macicy (jeżeli nie była wykonana zgodnie z programem profilaktyki
lub istnieją wskazania)
• pierwsze badanie ultrasonograficzne, jeśli nie wykonano go wcześniej
• oznaczenie stężenia TSH (szczególnie u kobiet z chorobami tarczycy lub czynnikami ryzyka)
• oznaczenie witaminy D (w uzasadnionych przypadkach)
• badania w kierunku zakażeń przenoszonych drogą płciową (np. Chlamydia trachomatis) u kobiet z grup ryzyka
11.–14. tydzień ciąży
To jeden z najważniejszych etapów diagnostyki prenatalnej.
BADANIA OBOWIĄZKOWE
BADANIA ZALECANE
• pomiar ciśnienia tętniczego
• kontrola masy ciała
• badanie ogólne moczu
• ocena czynności serca płodu
• ocena ryzyka położniczego
Obowiązkowe badanie USG I trymestru
Podczas badania oceniane są:
• przezierność karkowa (NT)
• obecność i długość kości nosowej
• anatomia płodu możliwa do oceny na tym etapie
• liczba płodów
• wiek ciążowy
• lokalizacja i budowa łożyska
• wstępna ocena ryzyka wad rozwojowych
Test podwójny (PAPP-A + wolna β-hCG) wykonywany razem z badaniem USG zwiększa skuteczność wykrywania najczęstszych aberracji chromosomowych, takich jak trisomia 21 (zespół Downa), trisomia 18 (zespół Edwardsa) czy trisomia 13 (zespół Pataua).
15.–20. tydzień ciąży
W tym okresie monitorowany jest rozwój płodu oraz stan zdrowia przyszłej mamy.
BADANIA OBOWIĄZKOWE
BADANIA ZALECANE
• morfologia krwi
• badanie ogólne moczu
• pomiar ciśnienia tętniczego
• kontrola masy ciała
• ocena wysokości dna macicy
• ocena czynności serca płodu
Obowiązkowe badanie USG połówkowe (18.–22. tydzień)
Jest to jedno z najdokładniejszych badań ultrasonograficznych wykonywanych w czasie ciąży.
Podczas badania oceniane są:
• budowa mózgowia
• twarz i twarzoczaszka
• serce płodu
• płuca
• przepona
• żołądek i jelita
• nerki i pęcherz moczowy
• kręgosłup
• kończyny
• ilość płynu owodniowego
• lokalizacja i budowa łożyska
• wzrastanie płodu
• kontrolne badanie przeciwciał przeciw toksoplazmozie u kobiet bez odporności
• ocena długości szyjki macicy (szczególnie u kobiet z ryzykiem porodu przedwczesnego)
• konsultacja genetyczna lub badania inwazyjne (np. amniopunkcja) w przypadku wskazań medycznych
21.–26. tydzień ciąży
BADANIA OBOWIĄZKOWE
BADANIA ZALECANE
• badanie ogólne moczu
• pomiar ciśnienia tętniczego
• kontrola masy ciała
• ocena wysokości dna macicy
• ocena czynności serca płodu
Między 24. a 28. tygodniem obowiązkowo wykonuje się:
• test doustnego obciążenia glukozą (OGTT 75 g) w kierunku cukrzycy ciążowej.
• morfologia krwi (jeżeli istnieją wskazania)
• oznaczenie ferrytyny przy podejrzeniu niedoboru żelaza
27.–32. tydzień ciąży
BADANIA OBOWIĄZKOWE
• morfologia krwi
• badanie ogólne moczu
• oznaczenie przeciwciał odpornościowych u kobiet Rh ujemnych
• pomiar ciśnienia tętniczego
• kontrola masy ciała
• ocena czynności serca płodu
Obowiązkowe badanie USG III trymestru
Badanie obejmuje ocenę:
• wzrastania płodu,
• ilości płynu owodniowego,
• lokalizacji i dojrzałości łożyska,
• przepływów naczyniowych (jeżeli są wskazania),
• ułożenia płodu.
33.–37. tydzień ciąży
BADANIA OBOWIĄZKOWE
BADANIA ZALECANE
• badanie ogólne moczu
• morfologia krwi
• badanie ogólne moczu
• badanie w kierunku HIV (powtórzenie)
• badanie w kierunku HBsAg (jeżeli nie wykonano wcześniej lub istnieją wskazania)
• badanie w kierunku GBS (35.–37. tydzień)
• pomiar ciśnienia tętniczego
• kontrola masy ciała
• ocena czynności serca płodu
• ocena dobrostanu płodu według wskazań,
• KTG w przypadku wskazań klinicznych.
Od 38. tygodnia ciąży do porodu
BADANIA OBOWIĄZKOWE
Podczas każdej wizyty wykonywane są:
• pomiar ciśnienia tętniczego
• kontrola masy ciał
• badanie ogólne moczu
• ocena czynności serca płodu
• ocena położenia płodu
Po 40. tygodniu ciąży standardowo wykonywane są:
• badanie KTG,
• ocena ilości płynu owodniowego
• badanie ultrasonograficzne według wskazań
• ocena dobrostanu płodu
W przypadku ciąż wysokiego ryzyka lekarz może zalecić dodatkowe badania laboratoryjne, ultrasonograficzne lub konsultacje specjalistyczne, dostosowując plan opieki do indywidualnych potrzeb pacjentki.
