Diagnostyka niepłodności krok po kroku
Ginekologiczne badanie ultrasonograficzne
Badanie USG ginekologiczne jest jedną z podstawowych metod diagnostycznych, umożliwiających ocenę narządów rodnych oraz wykrycie nieprawidłowości.
Ginekologiczne badanie ultrasonograficzne najczęściej wykonuje się sondą pochwową (u pacjentek współżyjących), natomiast w innych przypadkach można wykonać badanie sondą brzuszną lub doodbytniczą.
Badanie pozwala ocenić:
ściany macicy – jej budowę i położenie, wykryć wady rozwojowe oraz zmiany, takie jak mięśniaki, adenomioza czy inne nieprawidłowe twory
błonę śluzową macicy – grubość i strukturę endometrium, obecność polipów, przerostu błony śluzowej oraz zmian mogących sugerować proces nowotworowy; badanie USG umożliwia również monitorowanie zmian endometrium w przebiegu cyklu miesiączkowego oraz podczas leczenia hormonalnego
jajniki – ich budowę, obecność torbieli i guzów oraz rezerwę jajnikową i rozwój pęcherzyków, USG jest także podstawowym badaniem służącym do monitorowania stymulacji jajników w trakcie procedury zapłodnienia pozaustrojowego (IVF)
jajowody – prawidłowe jajowody zazwyczaj nie są widoczne w badaniu USG, możliwa jest natomiast diagnostyka niektórych zmian patologicznych, takich jak wodniaki jajowodów, torbiele okołojajowodowe czy ciąża pozamaciczna zlokalizowana w jajowodzie
zatokę Douglasa – obecność płynu, zmian zapalnych oraz nieprawidłowych struktur, w tym zmian mogących odpowiadać endometriozie lub guzom
Wskazania do badania USG:
okresowa ocena narządu rodnego (profilaktycznie co 2 lata)
diagnostyka patologii narządów rodnych
diagnostyka procesów nowotworowych
diagnostyka wczesnej ciąży
diagnostyka zaburzeń miesiączki i owulacji
diagnostyka bólu podbrzusza
Badanie nasienia
Badanie nasienia jest podstawowym elementem w diagnostyce niepłodności, polega na ocenie zarówno makroskopowej jak i mikroskopowej oddanego ejakulatu.
Makroskopowo ocenia się objętość, barwę, lepkość, upłynnienie oraz pH.
Mikroskopowo oceniamy liczbę plemników na 1 mililitr, ilość plemników żywych, poruszających się ruchem postępowym, o prawidłowej morfologii oraz liczbę leukocytów przypadającą na 1 ml.
Jak przygotować się do badania?
należy zachować abstynencję seksualną od 3 do 5 dni
(zbyt krótki okres abstynencji powoduje, że ilość plemników w ejakulacie będzie zaniżona, z zbyt długi czas od ostatniego wytrysku może skutkować prawidłową lub zawyżoną liczbą plemników, lecz gorszą ich morfologią oraz ruchliwością)
należy powstrzymać się od alkoholu, palenia i innych używek
Jak przebiega badanie nasienia?
Nasienie do badania oddaje się do specjalnego pojemnika, drogą masturbacji w specjalnie przygotowanym do tego celu pomieszczeniu. Oznakowany pojemnik z nasieniem przekazuje się następnie do laboratorium seminologicznego.
Możliwe jest również oddanie nasienia poza ośrodkiem przy zachowaniu odpowiednich warunków transportu, tj. do 30 min od oddania oraz w temperaturze ok. 37°C (blisko ciała).
Przeciwwskazania
• antybiotykoterapia – zaleca się odczekać minimum 14 dni od jej zakończenia
• infekcje oraz gorączka
Badania hormonalne
Wśród badań hormonalnych wyróżniamy oznaczenie stężeń?
FSH (folitropina, folikulostymulina) –odpowiada za stymulacje pęcherzyków jajnikowych do produkcji estrogenów.
LH (lutropina, hormon luteinizujący) – u kobiet najwyższe stężenie LH przypada na czas owulacji i bierze udział w powstaniu ciałka żółtego, a także podtrzymuje jego funkcję wydzielniczą, doprowadza do pęknięcia pęcherzyka w jajniku.
E2 (estradiol) – reguluje cykl owulacyjny u kobiet,
PRG (progesteron) – wspomaga implantację zarodka w błonie śluzowej macicy i donoszenie ciąży.
PRL (prolaktyna) – odpowiada za produkcję mleka, czyli laktację i pracę ciałka żółtego.
Hormony tarczycy (TSH, FT4, FT3) – niedoczynność tarczycy może blokować owulację i stymulować laktację.
Testosteron – odpowiada nie tylko za poziom libido ale również za prawidłowe funkcjonowanie jajników.
AMH (hormon antymüllerowski) – pozwala ocenić stan rezerwy jajnikowej kobiety i tym samym stwierdzić jej potencjał rozrodczy.
Badania hormonalne są istotnym etapem diagnostyki endokrynologicznej oraz diagnostyki pacjentek, które mają zaburzenia miesiączkowania i trudności z zajściem w ciążę.
FSH (folitropina, folikulostymulina) – działanie FSH koncentruje się na stymulacji wzrostu cewek nasiennych zwiększając tym samym produkcję plemników
LH (lutropina, hormon luteinizujący) – wspomaga produkcję testosteronu
E2 (estradiol) – odpowiada m.in. za ruch plemników
Testosteron – odpowiada za produkcję plemników oraz poziom libido
