mgr Katarzyna Falkowska
Fizjoterapia uroginekologiczna to specjalistyczna forma terapii skierowana do kobiet na każdym etapie życia – zarówno profilaktycznie, jak i w leczeniu dolegliwości związanych z dnem miednicy. Jej celem jest poprawa funkcji mięśni, powięzi i tkanek miednicy mniejszej, zmniejszenie dolegliwości bólowych oraz przywrócenie prawidłowego funkcjonowania układu moczowo-płciowego.
Terapia opiera się na indywidualnie dobranych technikach manualnych, ćwiczeniach terapeutycznych oraz edukacji pacjentki. W zależności od wskazań, fizjoterapeuta pracuje z tkankami zarówno zewnętrznie, jak i – za świadomą zgodą pacjentki – wewnętrznie. Celem terapii jest poprawa elastyczności tkanek, ich ukrwienia, ruchomości oraz prawidłowej pracy mięśni dna miednicy. Fizjoterapia dna miednicy pozwala skutecznie walczyć ze schorzeniami takimi jak nietrzymanie moczu, stolca, bolesne miesiączki, obniżenie i wypadanie narządów, lub skutecznie przywrócić prawidłowe funkcjonowanie macicy.
Kiedy warto skorzystać z fizjoterapii uroginekologicznej?
Fizjoterapia uroginekologiczna może przynieść korzyści kobietom zmagającym się z:
- nietrzymaniem moczu lub stolca,
- obniżeniem narządów miednicy mniejszej
- bólem w obrębie miednicy, krocza lub kości krzyżowej
- bolesnymi miesiączkami
- bolesnym współżyciem
- nadmiernym napięciem lub osłabieniem mięśni dna miednicy
- dolegliwościami w okresie ciąży i po porodzie
- bliznami po cesarskim cięciu lub nacięciu krocza
Odpowiednio dobrana terapia pomaga zmniejszyć dolegliwości, poprawić komfort codziennego funkcjonowania oraz zwiększyć świadomość pracy mięśni dna miednicy. Jest również cennym elementem przygotowania organizmu do porodu oraz wsparciem w okresie połogu i powrotu do pełnej sprawności.
Terapia manualna wspomagająca płodność
Terapia manualna stanowi wartościowe uzupełnienie kompleksowego leczenia kobiet planujących ciążę oraz pacjentek pozostających w trakcie diagnostyki lub leczenia niepłodności. Terapia obejmuje indywidualnie dobrane techniki której celem jest poprawa funkcjonowania układu mięśniowo-powięziowego, zmniejszenie nadmiernego napięcia tkanek oraz stworzenie optymalnych warunków do prawidłowej pracy narządów miednicy mniejszej.
Fizjoterapeuta pracuje również z przeponą oddechową, klatką piersiową, odcinkiem lędźwiowym kręgosłupa oraz mięśniami dna miednicy, ponieważ ich wzajemna współpraca ma istotny wpływ na prawidłową funkcję całego układu.
Fizjoterapia uroginekologiczna może stanowić wsparcie:
- podczas naturalnych starań o ciążę
- jako element uzupełniający leczenie niepłodności, w tym procedury zapłodnienia pozaustrojowego (IVF)
- u kobiet z endometriozą
- w przypadku bolesnego współżycia (dyspareunii) przy nadmiernym napięciu lub osłabieniu mięśni dna miednicy
- po zabiegach ginekologicznych, gdy wskazana jest praca z blizną i tkankami miednicy.
Terapia manualna nie zastępuje diagnostyki ani leczenia prowadzonego przez ginekologa, stanowi cenne uzupełnienie kompleksowej opieki nad pacjentką.
Jak przygotować się do pierwszej wizyty?
Na pierwszą konsultację warto zabrać dokumentację medyczną, w szczególności opisy badań obrazowych oraz informacje dotyczące przebytych zabiegów i dotychczasowego leczenia.
Podczas wywiadu fizjoterapeuta zapyta również o:
- przebyte urazy operacje
- porody
- dolegliwości bólowe
- inne wydarzenia zdrowotne, które mogą mieć wpływ na funkcjonowanie mięśni dna miednicy i narządów miednicy mniejszej
W dniu wizyty unikaj stosowania kremów, globulek, lubrykantów oraz intensywnego wysiłku fizycznego. Na wizytę najlepiej założyć wygodny, niekrępujący ruchów strój.
Terapia podczas ciąży, porodu i połogu
Ciąża, poród i połóg to okres intensywnych zmian zachodzących w organizmie kobiety. Fizjoterapia uroginekologiczna pomaga przygotować ciało do porodu, łagodzi dolegliwości pojawiające się w czasie ciąży oraz wspiera bezpieczny powrót do sprawności po narodzinach dziecka.
Fizjoterapia w okresie ciąży, porodu i połogu może być pomocna w przypadku:
- bólu kręgosłupa, miednicy oraz stawów krzyżowo-biodrowych
- rwy kulszowej w ciąży
- rozejścia mięśnia prostego brzucha (rozejścia kresy białej)
- dolegliwości związanych z napięciem lub osłabieniem mięśni dna miednicy
- nietrzymania moczu lub innych zaburzeń funkcji dna miednicy
- przygotowania mięśni dna miednicy i tkanek krocza do porodu
- mobilizacji blizny po cięciu cesarskim lub nacięciu bądź pęknięciu krocza
- bezpiecznego powrotu do aktywności po porodzie
Jak przygotować się do pierwszej wizyty?
Na pierwszą konsultację warto zabrać dotychczasową dokumentację medyczną dotyczącą ciąży lub wcześniejszego leczenia, w szczególności:
- kartę ciąży
- wynik badania urodynamicznego (jeżeli było wykonywane)
- kartę informacyjną ze szpitala po przebytych zabiegach lub porodzie
- wyniki badań obrazowych kręgosłupa, spojenia łonowego lub stawów biodrowych
(jeżeli są dostępne)
Na wizytę najlepiej założyć wygodny, niekrępujący ruchów strój.
Terapia zaburzeń układu moczowo-płciowego
Fizjoterapia uroginekologiczna odgrywa ważną rolę w diagnostyce i terapii zaburzeń funkcji mięśni dna miednicy oraz układu moczowo-płciowego.
Celem terapii jest przywrócenie prawidłowej pracy mięśni i tkanek, zmniejszenie dolegliwości oraz poprawa komfortu codziennego funkcjonowania. Terapia prowadzona jest z wykorzystaniem indywidualnie dobranych technik manualnych wykonywanych zewnętrznie oraz – w razie wskazań i za świadomą zgodą pacjentki – wewnętrznie (per vaginam lub per rectum).
Zakres badania i terapii każdorazowo dostosowywany jest do zgłaszanych dolegliwości oraz stanu zdrowia pacjentki.
Fizjoterapia może być pomocna w przypadku:
- nietrzymania moczu
- zaburzeń oddawania moczu
- nadreaktywności lub innych zaburzeń czynności pęcherza moczowego
- obniżenia ścian pochwy oraz narządów miednicy mniejszej
- uczucia obniżonego napięcia lub luźność pochwy
- bólu kości guzicznej
- bólu w obrębie miednicy i krocza
- trudności z osiągnięciem orgazmu (anorgazmii)
- nadmiernego napięcia lub osłabienia mięśni dna miednicy
Jak przygotować się do pierwszej wizyty?
Jeżeli głównym problemem są dolegliwości ze strony układu moczowego, warto przez trzy dni przed wizytą prowadzić dzienniczek mikcji i przynieść go na konsultację. Ułatwia on ocenę funkcjonowania pęcherza moczowego i pomaga w zaplanowaniu terapii.
Na wizytę warto również zabrać dotychczasową dokumentację medyczną, w szczególności:
- wyniki badań urodynamicznych
- badań obrazowych
- informacje dotyczące przebytych zabiegów lub operacji w obrębie miednicy.
Na wizytę najlepiej założyć wygodny, niekrępujący ruchów strój.
Najczęściej zadawane pytania
Jak przebiega terapia?
Pierwsza wizyta obejmuje szczegółowy wywiad, ocenę postawy ciała, sposobu oddychania oraz funkcji mięśni dna miednicy. W zależności od wskazań badanie może obejmować ocenę zewnętrzną lub – za świadomą zgodą pacjentki – badanie wewnętrzne. Na podstawie uzyskanych informacji fizjoterapeuta opracowuje indywidualny plan terapii, który może obejmować terapię manualną, ćwiczenia oraz zalecenia do samodzielnej pracy w domu.
Jak wygląda pierwsza wizyta u fizjoterapeuty uroginekologicznego?
Wizyta rozpoczyna się od wywiadu, następnie wykonywana jest ocena postawy, oddechu, pracy mięśni brzucha i dna miednicy, a badanie wewnętrzne odbywa się wyłącznie wtedy, gdy istnieją wskazania i pacjentka wyrazi świadomą zgodę.
Czy badanie jest bolesne?
Badanie nie powinno powodować bólu, choć w przypadku nadmiernego napięcia tkanek lub stanów chorobowych mogą pojawić się boleści i dyskomfort.
Czy badanie wewnętrzne jest obowiązkowe?
Nie. Badanie wewnętrzne wykonywane jest wyłącznie wtedy, gdy jest potrzebne do postawienia diagnozy, a pacjentka wyrazi na nie świadomą zgodę.
Jak przygotować się do pierwszej wizyty?
Zalecany jest:
- wygodny strój
- przygotowanie dokumentacji medycznej
- dzienniczek mikcji (jeżeli dotyczy)
Czy mogę zgłosić się podczas miesiączki?
Miesiączka nie jest przeciwskazaniem przy terapii wewnętrznej, jednak dla komfortu pacjentki, wizyty ustalane są po ustąpieniu krwawienia. Terapia zewnętrzna może odbyć się zgodnie z planem nawet jeśli pacjentka jest w miesiączce.
Ile trwa wizyta?
Pierwsza wizyta trwa 45 min.
Ile wizyt zwykle jest potrzebnych?
Liczba wizyt zależy od rodzaju dolegliwości, czasu ich trwania oraz indywidualnych celów terapii.
Kiedy najlepiej zgłosić się po porodzie?
Termin pierwszej wizyty zależy od przebiegu porodu i samopoczucia kobiety. Najczęściej konsultację planuje się około 4–6 tygodni po porodzie, chyba że wcześniej pojawią się dolegliwości wymagające oceny fizjoterapeuty.
